[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 24، شماره 81 - ( مقالات منتشر شده 1395 ) ::
جلد 24 شماره 81 صفحات 201-221 برگشت به فهرست نسخه ها
تقابل‌های دوگانه در غزلیات عطار نیشابوری
مسعود روحانی* 1، محمد عنایتی قادیکلایی2
1- دانشیار دانشگاه مازندران ، ruhani46@yahoo.com
2- کارشناس‌ارشد دانشگاه مازندران
چکیده:   (1784 مشاهده)

تقابل­های دوگانه از مفاهیم و مؤلفه­های اساسی در ساختارگرایی و نظریات زبان­شناسی و نشانه­شناسی است که در باورهای کهن بشری ریشه دارد. یکی از عملکردهای بنیادین ذهن آدمی خلق تقابل­هاست که در ادبیات و هنر نیز دیده می­شود. بررسی تقابل­های دوگانه در آثار ادبی باعث درک بهتری از این آثار می­شود. این مقاله به بررسی تقابل­ها در غزلیات عطار نیشابوری پرداخته است. دقت در یکصد غزل برگزیده از عطار نشان داد که شالوده بسیاری از این غزل­ها تقابل دوگانه است و حتی در بعضی ابیات، دو، سه یا چهار تقابل وجود دارد؛ گویی عنصر تقابل موتور محرک غزل عطار است. با بررسی این غزل­ها، 843 تقابل دیده شده که 47 درصد (396مورد) از نوع واژگانی، 5/35 درصد (298مورد) معنایی و 5/17 درصد (149مورد) از نوع ادبی است و در هر غزل حدود 4/8 تقابل وجود دارد که این موضوع بسامد فراوان این نوع واژگان را نشان می­دهد. مهم­ترین دلایل توجه عطار به تقابل­های دوگانه چنین است: ضمیر ناخودآگاه شاعر، اهمیت‌دادن به مسائل اخلاقی و دینی، توجه به مفاهیم عرفانی، تأثیر محیط اجتماعی و توجه شاعر به مسائل زیبایی­شناختی و موسیقایی. به‌هرروی، تقابل‌های دوگانه یکی از شاخصه­های سبکی غزل‌های عطار به‌شمار می‌آید که کارکرد معنایی و زیبایی­شناختی دارد.

واژه‌های کلیدی: تقابل دوگانه، عطار، غزلیات، ساختارگرایی
متن کامل [PDF 265 kb]   (745 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
فهرست منابع
1. احمدي، بابك (1378) ساختار و تأويل متن. تهران: مركز.
2. اسكولز، رابرت (1383) درآمدي بر ساختارگرايي در ادبيات. ترجمة فرزانه طاهري. تهران: آگه.
3. بارت، رولان (1370) عناصر نشانه¬شناسي. ترجمة مجيد محمدي. تهران: الهدي.
4. برتنس،‌ هانس (1384) مباني نظرية ادبي. ترجمة محمدرضا ابوالقاسمي. تهران: ماهي.
5. پورنامداريان، تقي (1380) در ساية آفتاب. تهران: سخن.
6. چندلر، دانيل (1386) مباني نشانه¬شناسي. ترجمة مهدي پارسا. تهران: سورة مهر.
7. چهري، طاهره، غلامرضا سالميان و سهيل ياري (1392) «تحليل تقابل¬ها و تضادهاي واژگاني در شعر سنايي». پ‍ژوهش¬هاي ادب عرفاني (گوهر گويا). سال هفتم. شمارة دوم. پياپي 25: 141-158.
8. حياتي، زهرا (1388) «بررسي نشانه¬شناختي عناصر متقابل در تصويرپردازي اشعار مولانا». نقد ادبي. سال دوم. شمارة 6: 7-24.
9. رضوانيان، قدسيه (1388) «خوانش گلستان سعدي براساس نظرية تقابل¬هاي ¬دوگانه». ادب فارسي دانشگاه تهران: دورة اول، شمارة2: 123-135.
10. سجودي، فرزان (1382) نشانه¬شناسي كاربردي. تهران: قصه.
11. سلدن، رامان (1384) راهنماي نظرية ادبي معاصر. ترجمة عباس مخبر. تهران: طرح نو.
12. صفوي، كوروش (1387) درآمدي بر معني¬شناسي. تهران: سورة مهر.
13. طايفي، شيرزاد و عاطفه شاهسوند (1391) «بررسي قلندريات در ديوان عطار نيشابوري». اديان و عرفان. سال چهل و پنجم. شمارة 2: 39-61.
14. عبيدي¬نيا، محمدامير و علي دلايي (1388) «بررسي تقابل¬هاي دوگانه در ساختار حديقة سنايي». پژوهش زبان و ادبيات فارسي. شمارة 13: 25-42.
15. عطار، فريدالدين محمد (1374) ديوان عطار. به‌اهتمام و تصحيح تقي تفضلي. تهران: علمي و فرهنگي.
16. عمران¬پور، محمدرضا (1386) «اهميت عناصر و ويژگي¬هاي ساختاري واژه در گزينش واژگان شعر». گوهر گويا: دورة اول، شمارة 1: 153-180.
17. غياثي، محمدتقي (1368) درآمدي بر سبک¬شناسي ساختاري. تهران: شعلة انديشه.
18. ماحوزي، مهدي و شهين قاسمي (1392) «بررسي مضامين ملامتي در غزل‌هاي عطار». سبك‌شناسي نظم و نثر (بهار ادب). سال ششم. شمارة 3 (پياپي 21): 403-420.
19. محرمي، رامين و رقيه ممي¬زاده (1390) «تقابل نمادهاي خير شر در دورة اساطيري شاهنامه». متن¬پژوهي ادبي. شمارة 49: 127-143.
20. محمودي، مريم (1389) «بررسي و تحليل نماد دريا در آثار عطار». پژوهش¬نامة زبان و ادبيات فارسي. سال دوم. شمارة 8: 173-193.
21. مقدادي، بهرام (1378) فرهنگ اصطلاحات نقد ادبي (از افلاطون تا عصر حاضر). تهران: فكر روز.
22. مولوي، جلال¬الدين محمد (1370) مثنوي معنوي. به‌تصحيح رينولد الين نيکلسون. تهران: بهزاد.
23. نبي¬لو، عليرضا (1392) «بررسي تقابل¬هاي دو¬گانه در غزل¬هاي حافظ» زبان و ادبيات فارسي. دانشگاه خوارزمی. سال 21. شمارة 74: 70-91.
24. نيك¬روز، يوسف (1387) «بررسي مفهوم عرفاني درد در شعر عطار». كاوش¬نامه. سال نهم. شمارة 17: 209-247
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Binary Oppositions in the Lyrics of Attar Neishabouri. دوفصلنامه زبان و ادبيات فارسی. 2017; 24 (81) :201-221
URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-2754-fa.html

روحانی مسعود، عنایتی قادیکلایی محمد. تقابل‌های دوگانه در غزلیات عطار نیشابوری. دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی. 1395; 24 (81) :201-221

URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-2754-fa.html



سال 24، شماره 81 - ( مقالات منتشر شده 1395 ) برگشت به فهرست نسخه ها
دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی Half-Yearly Persian Language and Literature
Persian site map - English site map - Created in 0.16 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3705