[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: ::
برگشت به فهرست مقالات برگشت به فهرست نسخه ها
واکاوی جلوه‌های زبان فارسی در متون کهن فقه اسلامی
مصطفی ذوالفقارطلب*1، محمد جمالی2
1- دانشگاه تهران ، zolfaghar49@ut.ac.ir
2- دانشگاه تهران
چکیده:   (20 مشاهده)
هدف پژوهش حاضر، توصیف و تحلیل عناصر زبانی فارسی در متون کهن فقهی است. در این نوشتار، با روش توصیفی و تحلیلی، ضمن استقرا، نمونه‌هایی از واژه‌ها و عناصر زبان فارسی در متون برگزیده کهن فقهی، برخی ویژگی‌های زبانی، دستوری و نحوی این نمونه‌ها تحلیل می‌شود و برخی ویژگی‌های برجسته نظیر کاربرد توأمان واژه‌های فارسی و عربی، تغییر ساختار نحوی جمله، و تغییر معنایی، تحول واجی و آوایی و تحریف واژه‌های فارسی در منابع کهن فقهی عربی و فارسی دقیق‌تر بررسی می‌شود.
 نتایج حاکی از آن است که زبان فارسی در میان زبان‌های غیرعربی در متون کهن فقهی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است؛ به‌طوری‌که اغلب واژه‌های غیرعربی در این متون از زبان فارسی اقتباس شده‌اند. در کنار منابع کهن فقهی به زبان عربی، اندک منابع ارزشمند کهن فقهی به زبان فارسی نیز وجود دارند که نمونه‌هایی ارزشمند از کاربرد زبان فارسی به‌عنوان زبان دین تلقی می‌شوند. این بررسی‌ نشان می‌دهد که اغلب مؤلفان متون کهن فقهی عربی، که از زبان فارسی اثر پذیرفته‌اند، از دیار فارس یا با زبان فارسی آشنا بوده‌اند یا فقهای عرب‌زبانی بوده‌اند که زندگی اجتماعی مسلمانان فارسی‌زبان در آثار آنان تجلی یافته است. در پژوهش حاضر، به دو بخش از این آثار فقهی دقیق‌تر پرداخته شده است: نخست، حکم ترجمه فارسی قرائت سوره «فاتحه» در نماز، که مذاهب فقهی در این مسئله سه دیدگاه متمایز دارند. با بررسی ادله و مستندات این دیدگاه‌ها، دیدگاه تفصیلی ناظر بر جواز ترجمه فارسی سوره فاتحه در حالت ناتوانی بر قرائت درست و عدم جواز آن در حالت توانایی بر قرائت درست، دیدگاه برگزیده است. دیگر، دیدگاه فقهی جاری‌ساختن طلاق به زبان فارسی که در این مسئله دو دیدگاه متمایز وجود دارد. قول برگزیده در این مسئله، دیدگاه ناظر بر صحت و امکان فقهی وقوع طلاق به زبان هر قومی است.
 
واژه‌های کلیدی: زبان فارسی، متون کهن فقهی فارسی، مذاهب فقهی، فقه اسلامی، زبان دین
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: نظریه های ادبی
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML     Print



برگشت به فهرست مقالات برگشت به فهرست نسخه ها
دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی Half-Yearly Persian Language and Literature
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4319