ساخت کلان رباعیات نیما یوشیج

نویسنده
احمد سنچولی
دانشگاه زابل
10.61186/jpll.31.94.209
چکیده
ساخت کلان به ساختار زیرین و بنیادینی اطلاق می­شود که نظام و سازمان متن یا گفتمان را تبیین و تفسیر می­‌کند. در بررسی و توصیف ساخت کلان رباعیات نیما، که برپایه طرح ساخت گفتمانی و متنی لطف­الله یارمحمدی درباره رباعیات خیام صورت گرفته و مبتنی بر سه‌سازه «توصیف»، «توصیه» و «تعلیل» است، علاوه‌بر این‌سه‌سازه، سازه‌های «تمنا و آرزو»، «تأسف»، و «تعجب» نیز قابل تشخیص است. براساس این طرح، رباعیات نیما را می‌­توان به سه‌دسته رباعیات تک‌­سازه‌­ای، دوسازه‌­ای و سه­‌سازه‌­ای تقسیم کرد. رباعیات تک‌سازه­‌ای بیش از نیمی از کل رباعیات نیما را به خود اختصاص داده است. سازه اصلی و محوری در رباعیات نیما سازه توصیف است که بیشترین بسامد را دارد و در آن نیما به توصیف احوال خود، به‌ویژه احوال عاطفی خویش، در قالب گفت‌وگوهایی عاشقانه با معشوق پرداخته است. همچنین، توصیف طبیعت، انسان، جهان و دیگر مقوله­‌های کلی از دیگر عناصر سازه توصیف در رباعیات او به‌شمار می­‌آید. ازآنجاکه در دستگاه ارتباطی رباعیات نیما، جزء فرستنده در مرکز و کانون توجه قرار دارد، گفتمان رباعیات او از نوع توصیفی است. نگاه نیما در این اشعار به مقوله‌­هایی همچون عشق، انسان و جهان، غالباً مبتنی بر نگرش سنّتی است و فقط در رباعیاتی که در آنها به توصیف طبیعت پرداخته، نشانه­‌هایی از بینش نو و تازه او دیده می‌شود.
کلیدواژه‌ها
ساخت کلان
نیمایوشیج
رباعی
یارمحمدی

عنوان مقاله English

The Macro-Construction of Nima Yushij’s Quatrains

نویسنده English

ahmad sancholi
University of Zabol
چکیده English

Macro-construction refers to the basic structure that explains and interprets the system and organization of a text or discourse. In the study of the macro-construction of Nima’s quatrains, which is based on the discourse and text construction plan of Lotfollah Yarmohammadi about Khayyam’s quatrains and is grounded on three constructs of “description”, “recommendation” and “explanation”; three more constructs of “wish”, “regret” and “surprise” are also recognizable. According to this plan, Nima’s quatrains can be divided into three groups of one-construct, two-construct, and three-construct quatrains. The one-construct quatrains account for more than half of all Nima’s quatrains. The main and pivotal construct in Nima’s quatrains is the description construct, which has the highest frequency, in which Nima describes his condition, especially his emotional condition through romantic conversations with his beloved one. Moreover, the descriptions of nature, man, the world, and other general categories are other aspects of the description construct in Nima’s quatrains. Since in the communication system of Nima’s quatrains, the sender is in the center and focus, the discourse of his quatrains is descriptive. In these poems, Nima’s perspective on categories such as love, man, and the world is often a view based on traditional attitude and just in the quatrains in which he describes nature, the signs of his novel insight are visible.

کلیدواژه‌ها English

Macro-Construction
Nima Yushij
Quatrain
Yarmohammadi
آبرامز، مایر هوارد (1387). فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی. ترجمة سعید سبزیان. تهران: رهنما.
آیت‌اللهی، سیدمحمد (1395). رباعی، دوبیتی و بررسی ساختار و واکاوی هنر نیمایوشیج در به‌کارگیری رباعی. یازدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی. دانشگاه گیلان. 17تا19 شهریور. 1166-1186.
احمدی، بابک (1384). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.
امن‌خانی، عیسی (1385). جایگاه قالب‌های کلاسیک در اندیشة نوگرای نیما. پژوهش‌های ادبی. شمارة 11: 9-26.
براهنی، رضا (1380). طلا در مس. ج 2. تهران: زریاب.
پارسانسب، محمد، و احمدی‌زاده کهن، فاطمه (1400). واکاوی مفاخره در شعر فارسی با استفاده از نظریة میدان ادبی بوردیو. زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی. سال بیست‌ونهم. شمارة 91: 57-82.
حسن‌لی، کاووس (1394). نیمای رباعی‌سرا، نوآور است یا سنّت‌گرا؟. ادبیات پارسی معاصر. سال پنجم. شمارة 2: 35-58.
رمضانی، نیما، و کاشی، محمد (1392). بررسی سبک رباعیات نیما. زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا. سال چهارم. شمارة 2(پیاپی 9): 61-72.
ریچاردز، جک، و دیگران (1375). فرهنگ توضیحی زبان‌شناسی کاربردی لانگمن: زبان‌شناسی و آموزش زبان. ترجمة سیداکبر میرحسینی و حسین وثوقی. تهران: مرکز ترجمه و نشر کتاب.
سعدی، مصلح‌الدین (1381). گلستان. تصحیح غلامحسین یوسفی. تهران: خوارزمی.
شارق، بهمن (1350). نیما و شعر پارسی (بررسی و نقد آثار نیمایوشیج). تهران: طهوری.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1383). ادوار شعر فارسی. تهران: سخن.
شمیسا، سیروس (1397). نقد ادبی. تهران: میترا.
شهبازی، ایرج (1378). تجزیه و تحلیل گفتمانی و متنی غزلیات عاشقانة سعدی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد. دانشگاه شیراز.
شهریار، سیدمحمدحسین (1336). افسانة شب و سایر آثار چاپ‌نشده. تهران: کتابخانة خیام.
صفوی، کوروش (1383). از زبان‌شناسی به ادبیات. جلد اول: نظم. تهران: سورة مهر.
عطار نیشابوری (1386). مختارنامه. تصحیح محمدرضا شفیعی‌کدکنی. تهران: سخن.
مختاری، محمد (1378). انسان در شعر معاصر. تهران: توس.
نیکوبخت، ناصر، و زارع، غلامعلی (1385). وطن در شعر مشروطه. مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی. سال چهاردهم. شمارة 54-55: 137-155.
یارمحمدی، لطف‌الله (1383). گفتمان‌شناسی رایج و انتقادی. تهران: هرمس.
یوسف‌نژاد، یوسف‌علی (1389). بررسی ساختار رباعیات نیما. دومین همایش نیماشناسی: «نیما و میراث نو». بابلسر. دانشگاه مازندران، 29-30 اردیبهشت: 1801.
یوشیج، نیما (1386). مجموعة کامل اشعار نیمایوشیج. تدوین سیروس طاهباز. تهران: نگاه.
یوشیج، نیما (1388). یادداشت‌های روزانة نیمایوشیج. به‌کوشش شراگیم یوشیج. تهران: مروارید.
Swales, J. M. (1990). Genre Analysis: English in Academic and Research Setting, Cambridge: Cambridge University Press.
Āyatollāhy, Seyyed Mohammad (2015). Ruba'I (Quartet), Couplet and the structure and analysis of Nima Youshij's art in the use of quartet, 11th international Confrence of Persian Language and Literature for the Iranian Society for the Promotion of Persian Language and Literature, Gilan University, September 17-19: 1186-1166. [In Persian]
Abrams, Mayer Howard (2008). Descriptive Dictionary of Literary Terms, translated by Saeed Sabziān. Tehrān: Rahnamā. [In Persian]
Ahmadi, Bābak (2005). The Text structure and textural interpretation, Tehrān: Markaz. [In Persian]
Amankhāni, Isā (2015). The Place of Classical Genre in Nima's Modern Thoughts, Literary Research, Vol. 11: 26-9. [In Persian]
Attār Neishābouri (2007). Mokhtārnāmeh, by Shafi'i Kadkani, Tehrān: Sokhan. [In Persian]
Barāhani, Rezā (2001). Gold in Copper (Talā dar Mes), vol. 2, Tehrān: Zaryāb. [In Persian]
Hassanli, Kāvous (2014). Nimā- The Poet of Ruba'i- innovative or traditionalist?, Contemporary Persian Literature, Institute of Humanities and Cultural Studies, 5th year: 35-58. [In Persian]
Mokhtāri, Mohammad (1999). Human in Contemporary Poetry, Tehrān: Tous. [In Persian]
Nikoubakht, Nāser, and Zāre, Gholam-Ali (2005). Homeland in constitutional poetry. Journal of Faculty of Literature and Human Sciences. Y 14. N 54-55: 137-155. [In Persian]
Pārsānasab, Mohammad, and Ahmadizādeh Kohan, Fātemeh (2022). Analysis of boasting in Persian poetry using the theory of Bourdieu's literary field. journal of Persian language and literature of Khārazmi University. Y 29. N 91: 57- 82. [In Persian]
Ramezāni, Nimā and Kāshi, Mohammad (2013). Study on the stylistics of Nimā's Quatrains. Journal of Persian Language and Literature of Islamic Azad University. Fasā Branch, Issue 2 (9): 61-72. [In Persian]
Richard, Jack et. al (1996). Longman's Dictionary of Applied Linguistics, translated by Seyyed Akbar Mir Hosseini and Hossein Vosoughi, Tehrān: Markaz-e Tarjomeh & Nashr-e Ketāb. [In Persian]
Saadi Shirāzi, Musleh Al-Din (1987). Golestān, by Gholām Hossein Yousofi, Tehrān: Khārazmi. [In Persian]
Shārigh, Bahman (1971). Nima and Persian Poetry, Tehrān: Tahouri. [In Persian]
Shafi'i Kadkani, Mohammad Rezā (2004). Persian Poetry Periods, Tehrān: Sokhan. [In Persian]
Shamisā, Syruos (2017). Literary Criticism, Tehrān: Mitrā. [In Persian]
Shahbāzi, Iraj (1999). Discoursive and Textual Analysis of Saadi's Romantic Poetry, M.A Thesis, Shiraz University. [In Persian]
Shahriār, Seyyed Mohammad Hossein (1957). The Legend of Night (Afsāneh-y Shab) & Other Unpublished Works, Tehrān: Khayyām. [In Persian]
Safavi, Kourosh (2005). From Linguistics to Literature, Tehrān: Soureh Mehr. [In Persian]
Youshij, Nimā (2007). The Complete Collection of Nimā Youshij's Poetry, by Syrous Tāhbāz, Tehrān: Negāh. [In Persian]
Youshij, Nimā (2009). Nimā Yosuhij's Daily Notes, by Sherāgim Youshij, Tehrān: Morvārid. [In Persian]
Yārmohammadi, Lotf-Allah (2004). Mainstream and Critical Discourse, Tehrān: Hermes. [In Persian]
Yousof-Nejād, Yousof Ali (2009). Investigation of the Structure of Nimā's Quatrains, The second conference on Neemology with the title "Neema and New Heritage", Bābolsar, Māzandarān University, May 29 and 30: 1801. [In Persian]