تحلیل ساختار رساله فی حاله الطفولیه برمبنای الگوی کنشگر گرماس

نویسندگان
مجید هوشنگی 1
عارفه حجتی 2
1 دانشگاه الزهراء، تهران، ایران
2 دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
10.61186/jpll.31.94.309
چکیده
در دوره نقد نو و با شکل­‌گیری روش­‌های جدید در روایت‌­شناسی، الگوهای متعددی در زمینه شناخت و نقد روایت ظهور کرد. دراین‌میان، الگوی گرماس با الهام از روایت‌شناسی پراپ، و با تکیه بر اصل فلسفی تقابل، سعی داشت روایت‌ها را برمبنای نیروهای کنشگر شش‌­گانه فاعل/ مفعول (هدف)، یاری‌رسان/ بازدارنده، فرستنده/ دریافت‌کننده در یک نظام نوین تحلیل متن بررسی کند. ازسویی، سهروردی به سبک و روش پیش‌­متنی و با تکیه بر داده‌های فلسفی خود، از زبان روایت و تمثیل در جهت تبیین و تشریح اندیشه‌های خود به‌گونه‌­ای بهره­ جسته است که می‌­توان برخی روایات او را از منظر گرماس تحلیل و بررسی کرد. این پژوهش با روش توصیفی‌ـ‌‌تحلیلی ساختار تقابل‌­ها را در رساله فی حاله الطفولیه­ بررسی کرده است. طبق یافته‌ها، شاکله این روایت، به‌صورت لایه‌­ای و تودرتو، برخاسته از مشخصه­‌های فکری و الگوهای مسلط بر ذهن سهروردی است و حضور کنشگرها در این روایت کامل است و در برخی خرده‌­روایت­‌ها در قالب سیّالیت نقش‌­ها مشاهده می‌­شود. ازسویی‌دیگر، با وجود حضور هر سه پی‌رفت در روایت کلان و خرده‌­روایت‌­ها، پی‌رفت غالب را می­‌توان میثاقی دانست که در جذابیت روایت نسبت به دیگر رسائل سهروردی نقش دارد. درنهایت، همسویی مفعول/ هدف در روایت کلان و چهار خرده‌­روایت دیگر، به برجستگی این هدف یعنی «رسیدن به آرامش» در نظام فکری او خواهد انجامید.
کلیدواژه‌ها
روایت‌شناسی
گرماس
سهروردی
فی حاله الطفولیه

عنوان مقاله English

An Analysis of the Structure of Fi Halat al-Tufulliyah Treatise Based on the Actantial Model of Greimas

نویسندگان English

majid houshangi 1
arefeh hojjati 2
1 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
2 MA in Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده English

In the period of new criticism and with the formation of new methods of narratology, several patterns emerged in the field of narrative recognition and criticism. In the meantime, Greimas’s model, inspired by Propp’s narratology, and relying on the philosophical principle of contrast, tried to analyze narratives based on the six actants of subject/object (goal), helper/opponent, sender/receiver in a new text analysis system. On the other hand, Suhrawardi, in a pre-textual style, and relying on his philosophical data, used the language of narration and allegory to explain his thoughts in such a way that some of his narrations can be analyzed from the perspective of Greimas. Based on a descriptive-analytical method, this research has analyzed the structure of contrasts in Fi Halat al-Tufulliyah treatise. The results indicated that the structure of this narrative is in a layered and nested form, arisen from the thought characteristic and dominant patterns in Suhrawardi’s mind and the presence of actants in this narrative can perfectly be seen and in some micro-narratives it is in the fluidity of roles. On the other hand, despite the presence of all three action elements in the macro-narrative and micro-narratives, the dominant action element can be considered as a covenant that plays a role in the attractiveness of the narrative compared to that of other Suhrawardi’s treatises. Finally, the object/goal alignment in the macro-narrative and the other four micro-narratives would lead to the prominence of this goal i.e., “reaching peace” in his thought system.

کلیدواژه‌ها English

Narratology
Greimas
Suhrawardi
Fi Hālat al-Tufulliyah
آتش‌سودا، محمدعلی؛ و صادقی، سمیرا (1391). ساختار داستان‌های شیخ اشراق براساس الگوی ولادیمیر پراپ. ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی. شمارة 27: 1-21.
احمدی، بابک (1372). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.
اسکولز، رابرت (1383). درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. ترجمة فرزانه طاهری. تهران: آگاه.
برتنز، یوهانس ویلهلم (1382). نظریة ادبی. ترجمة فرزان سجودی. تهران: آهنگ دیگر.
پاینده، حسین (1388). نقد ادبی و دموکراسی. تهران: نیلوفر.
پورنامداریان، تقی (1389). عقل سرخ: شرح و تأویل داستان‌های رمزی سهروردی. تهران: سخن.
تایسن، لیس (1394). نظریه‌های نقد ادبی معاصر. مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی. ویراستة حسین پاینده. تهران: نگاه امروز/ حکایت قلم نوین.
تقی‌نژاد رودبنه، فاطمه (1394). نقد ساختاری روایت در رسالة لغت موران سهروردی. مجموعه مقاله‌های دهمین همایش بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه محقق اردبیلی. 794-806.
تولان، مایکل. جی (1383). درآمدی نقادانه‌ـ‌‌زبان‌شناختی بر روایت. ترجمة ابوالفضل حرّی. تهران: بنیاد سینمایی فارابی.
حسن‌لی، کاووس (1387). بازخوانی فرمالیستی غزلی از بیدل. نقد ادبی. سال اول. شمارة 2: 29-38.
جعفری، فاطمه (1388). نقد روایی آثار داستانی شیخ اشراق. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد. دانشگاه تربیت مدرس.
جوادی، مهدیه (1389). تحلیل ساختاری داستان‌های فارسی سهروردی برمبنای شیوة پراپ. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد. دانشگاه پیام‌نور تهران.
خالد غفاری، سیدمحمد (1389). نوجویی در فلسفة سهروردی و گوناگونی تعریف علم در آثار او. پژوهشنامة زبان و ادب فارسی (گوهر گویا). شمارة 1: 69-92.
رضایی، لیلا؛ و قلخانباز، میثم (1399). بررسی ساختار روایت در رسالة فی حقیقـة العشق سهروردی. ادبیات عرفانی دانشگاه الزهراء، شمارة 22: 33-58.
رضوی، مهدی‌امین (1377). سهروردی و مکتب اشراق. ترجمة مجدالدین کیوانی. تهران: مرکز.
ریمون‌کنان، شلومیت (1387). روایت داستانی: بوطیقای معاصر. ترجمة ابوالفضل حرّی. تهران: نیلوفر.
سجادی، سیدجعفر (1376). شرح رسائل فارسی سهروردی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
سجودی، فرزان (1384). نشانه‌شناسی و ادبیات. تهران: فرهنگ کاوش.
سلدن، رامان (1377). نظریة ادبی و نقد عملی. ترجمة جلال سخنور و نیما زمانی. تهران: فرزانگان پیشرو.
سلدن، رامان؛ و ویدوسون، پیتر (1384). راهنمای نظریة ادبی معاصر. ترجمة عباس مخبر. تهران: طرح‌نو.
سهروردی، شهاب‌الدین (1380). مجموعة مصنفات شیخ اشراق. ترجمة سیدحسین نصر. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1391). رستاخیز کلمات. تهران: سخن.
شمیسا، سیروس (1383). نقد ادبی. تهران: فردوس.
صادقی حسن‌آبادی، مجید؛ و زارع، فاطمه (1393). سرّ و مصادیق آن در عرفان با تأکید بر اندیشة ابن‌عربی. ادیان و عرفان. سال چهل‌وهفتم. شمارة 2: 263-281.
صمدی، کلثوم (1390). سیر تطور و تحول رساله‌الطیرها در ادب فارسی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد. دانشگاه تربیت مدرس.
غفاری، محمدخالد (1389). نوجویی در فلسفة سهروردی و گوناگونی تعریف علم در آثار او. پژوهشنامة زبان و ادب فارسی (گوهر گویا). شمارة 1: 69-92.
فتوحی، محمود (1383). تمثیل؛ ماهیت، اقسام، کارکرد. مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی. شمارة 47-49: 141-177.
گورین، ویلفرد. ال، و دیگران (1377). راهنمای رویکردهای نقد ادبی. ترجمة زهرا میهن‌خواه. تهران: اطلاعات.
مکاریک، ایرنا ریما (1385). دانش‌نامة نظریة ادبی معاصر. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگاه.
منصور سیف‌آباد، بهناز (1388). ریخت‌شناسی داستان‌های فارسی شهاب‌الدین سهروردی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد. دانشگاه الزهراء.
نبی‌لو، علیرضا (1392). بررسی تقابل‌های دوگانه در غزل‌های حافظ. زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی. سال بیست‌ویکم. شمارة 7: 69-91.
هارلند، ریچارد (1385). از افلاطون تا بارت. ترجمة گروه مترجمان. تهران: چشمه.
هوشنگی، مجید؛ و جعفری، فاطمه (1394). تحلیل و بررسی رسالة عقل سرخ شیخ اشراق براساس نظریة روایت تودوروف. پژوهش‌های ادبی. شمارة 47: 149-168.
هوشنگی، مجید؛ و حجتی، عارفه (1401). تحلیل تطبیقی الگوی کنشگر در رسائل فارسی سهروردی از منظر گرماس. ادبیات عرفانی دانشگاه الزهراء. دورة چهاردهم. شمارة 30: 9-43.
Prince, Gerald (2003). A Dictionary of Narratology. Lincoln, NE: University of Nebraska press
Hebert, Louis. (2005). Tools for Text and Image Analysis, Julie tabler. available at http: //www.signosemio.com.
Ātashsowdā, Mohammad Ali; & Sādeghi, Samirā (2012). The structure of Sheikh Eshraq's stories based on the model of Viladimir Propp, Mitho-Mystic Literature, No 27, Pp 1-21. [In Persian]
Ahmadi, Bābak (1993). The Text structure and textural interpretation, Tehrān: Markaz. [In Persian]
Bertens, Hans (2005). Literary Theory: The Basics, Translated by Mohammad Abolqāsemi, Tehrān: Māhi. [In Persian]
Fotouhi, Mahmoud (2005). Allegory Nature, Types and Function. Persian Language and Literature of Khārazmi University, Vol 13 (47): Pp 139-176. [In Persian]
Guerin, Wilfred Earle Labor, et al (1998). A Handbook of Critical Approaches to Literature, Translated by Zahrā Mihankhāh, Tehrān: Ettelāat. [In Persian]
Harland, Richard (2006). Literary Theory from Plato to Barthes, Group of translators, Tehrān: Cheshmeh. [In Persian]
Hassanli, Kāvous (2008). A Formalistic Re-reading of a Ghazal of Bidel Dehlavi, Literary Criticism, 1 (2): 29-38. [In Persian]
Jafari, Fātemeh (2009). Narrative criticism of Sheikh Ashraq's fictional works, Master's thesis. Tehrān: Tarbiat Modarres University. [In Persian]
Javādi, Mahdieh (2010). Structural analysis of Suhrawardi's Persian stories based on the Propp method, Master's thesis. Tehrān: Payām-e Noor University. [In Persian]
Khāled Ghaffāri, Seyyed Mohammad (2010). Innovation in Sohrevardi's Philosophy and Variety of Science Definitions in his Works, Research on Mystical Literature, Vo 4, N.1: Pp 69-92. [In Persian]
Makaryk. Irene Rima (2011). Encyclopedia of Contemporary Literary Theory, translated by Mehrān Mohājer & Mohammad Nabavi, Tehrān: Āgāh. [In Persian]
Mansour Seifābād, Behnāz (2008). Morphology of Shahābuddin Suhrawardi's Persian stories, Master's thesis: Tehran: Tarbiat Modarres University. [In Persian]
Nabiloo, Ali Reza (2013). Evaluation of the Binary Oppositions in the Ghazals of Hafiz, Persian Language and Literature of Khārazmi University, 21(74): 69-91 [In Persian]
Pāyandeh, Hossein (2009). Literary Criticism and Democracy, Tehrān: Niloufar. [In Persian]
Pournāmdāriān, Taqi (2010). Aghl-e Sorkh: Interpretation and Analysis of Symbolic Fictions of Sohrevardi, Tehrān: Sokhan. [In Persian]
Razavi, Medi Amin (1998). Suhrawardi and the School of Illumination, translated by Majd-Aldin Keivāni, Tehrān: Markaz. [In Persian]
Rezāei, Leilā; & Ghalkhānbāz, Meysam (2020). A Study on Narrative Structure of Fi Haqiqat al-'Ishq (On the Reality of Love) Treatise by Suhrawardi, Mystical Literature of Alzahra University, Vol 12, Issue 22, Pp 33-58. [In Persian]
Samadi, Kolsoum (2011). The course of development and evolution of Risalat al-Tayrah in Persian Literature. Master's thesis: Tehran: Tarbiat Modarres University. [In Persian]
Rimmon-Kenan, Shlomith (2008). Narrative Fiction, translated by Abolfazl Horri, Tehrān: Niloufar. [In Persian]
Rowhāni, Masoud; & Enāyati Qādikolaee, Mohammad (2017). Binary Oppositions in the Lyrics of Attār Neishābouri. Persian Language and Literature of Kharazmi University, 24 (81): 201-221. [In Persian] [DOI:10.18869/acadpub.jpll.24.81.201]
Sajjādi, Jafar (1977). A Descriptive Writing on Sohrevardi's Persian Treatise, Tehrān: Institute of Islamic Sciences and Culture. [In Persian]
Sādeqi hassan Ābādi, Majid; & Zāree, Fātemeh (2014). Secret and Its Extensions in Mysticism With emphasis on Ibn 'Arabi, Religions and Mysticism, Vol. 47, No. 2: 263- 281. [In Persian]
Scholes, Robert (2004). Structuralism in Literature, translated by Farzāneh Tāheri, Tehrān: Āgāh. [In Persian]
Selden, Raman (1998). Practicing Theory and Reading Literature: An Introduction (Literary Theory), translated by Abbās Mokhber, Tehrān: Farzānegān-e Pishrow. [In Persian]
Selden, Raman & Peter Widdowson (2005). A Reader's Guide to Contemporary Literary Theory, translated by Abbās Mokhber, Tehrān: Tarh-e Now. [In Persian]
Shafiee Kadkani, Mohammad Rezā (2012) Resurrection of words, Tehrān: Sokhan. [In Persian]
Shamisā, Syrus (1999). Literary Criticism, Tehrān: Ferdows. [In Persian]
Sohrevardi, Shahāb Al-din (2001). Collection of works of Sheikh-e Ishrāq, translated by Hossein Nasr, Tehrān: Institute for Humanities and Cultural Studies. [In Persian]
Sojoudi, Farzān (2005). Semiotics and Literature, Tehrān: Kāvosh. [In Persian]
Taqinejād Roudboneh, Fātemeh (2015). Structural criticism of narrative in "Loqat-e Moran" of Suhrawardi, Collection of articles of the 10th International Conference on the Promotion of Persian Language and Literature, Mohaghegh Ardabili University. Pp 794-806. [In Persian]
Tyson, Lois (2008). Critical Theory Today: A User-Friendly Guide, translated by Māziyār Hosseinzādeh & Fātemeh Hosseini, Edited by Hossein Pāyandeh, Tehrān: Hikāyat-e Ghalam-e Novin. [In Persian]
Toolan, Michael (2004). A Critical Linguistic Introduction to the Narrative, translated by Abolfazl Horri, Tehrān: Fārābi. [In Persian]
Houshangi, Majid; & Jafari, Fātemeh (2015). Analysis of the treatise "Aqle Sorkh" by Sheikh Eshrāq, based on Todorov's narrative theory, Literary Research, Vol 47, Pp 149-168. [In Persian]
Houshangi, Majid; & Hojjati, Ārefeh (2022). Comparative Analysis of Actantial Model in Suhrawardi's Persian Epistles from the Perspective of Greimas, Vol 14, Issue 30: 9-43 [In Persian]