:: سال 30، شماره 93 - ( 11-1401 ) ::
جلد 30 شماره 93 صفحات 85-59 برگشت به فهرست نسخه ها
کارکرد صورخیال در تثبیت اقتدار سیاسی و دینی دولت‌ها در جهانگشای جوینی
پوران پودات1 ، مریم صادقی گیوی 2، اشرف شیبانی اقدم1
1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2- دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی ، sadeghi.ma.38@gmail.com
چکیده:   (1615 مشاهده)
تاریخ جهانگشا اثری تاریخی‌ـ‌ادبی با نثری فنی است. یکی از شاخصه‌های این کتاب، بهره‌گیری از صورخیال در بیان مفاهیم سیاسی است. پرسش اساسی این پژوهش آن است که صورخیال در جهانگشا چه نقشی در تثبیت اقتدار سیاسی و دینی دولت‌ها دارد. واکاوی صورخیال در جهانگشا به‌روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی نشان داد که این صور ابزار تولید گفتمان قدرت و سازمان‌دهنده افکار خاص سیاسی هستند. کاربرد انواع صورخیال و شگردهای بیانی در جهانگشا صرفاً به‌منظور آرایش سخن و هنرنمایی نبوده، بلکه هدف جوینی غیر از گزارش وقایع تاریخی، اقناع مخاطب و القای مفاهیم سیاسی نیز بوده است. جوینی در اثر خود، مانند دیگر نویسندگان متون منثور، تلاش می‌کند با استفاده از کارکرد اقناعی و القایی انواع صورخیال بر مفاهیم سیاسی مانند الهی‌بودن منشأ قدرت، مقدّربودن فرمانروایی سلاطین، پادشاهی، الزامات و وظایف پادشاه، اطاعت محض از سلطان، قدرت نظامی دولت و سرکوب دشمنان تأکید کرده است تا به القای مشروعیت سیاسی و دینی دولت‌ها، تثبیت اقتدار، و توجیه عملکرد آنها بپردازد.
واژه‌های کلیدی: تاریخ جهانگشا، عطاملک جوینی، صورخیال، اقتدار سیاسی، اقتدار دینی
متن کامل [PDF 3365 kb]   (469 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: فنون ادبی
فهرست منابع
1. بيهقي، ابوالفضل (۱۳۹۰) ديباي ديداري. متن کامل تاريخ بيهقي. با مقدمه، توضيحات و شرح مشکلات به‌کوشش محمدجعفر ياحقي و مهدي سيدي. تهران: سخن.
2. جويني، عطاملک‌بن‌محمد (۱۳۹۱) تاريخ جهانگشاي جويني. تصحيح محمد قزويني. تهران: نگاه.
3. چهري، طاهره، غلامرضا سالميان و روح‌اللـه بهرامي (۱۳۹۹) «تبيين گفتمانِ متناقض جويني مبتني بر ردّ و قبول مغول در جلد اوّل تاريخ جهانگشا براساس نشانه‌هاي (واژگان، صورخيال، عبارات، جملات و اشعار) گفتمان‌مدار». جستارهاي تاريخي. شمارة 1 (پياپي 21):۴۰-۱.
4. ديلم صالحي، بهروز (۱۳۸۴) از نظم سياسي تا نظم کيهاني در انديشة ايراني. تهران: مرکز بازشناسي اسلام و ايران.
5. صادقي، مريم (۱۳۹۴) نثر فارسي در سپهر سياست. تهران: نگاه معاصر.
6. طوسي، خواجه نصيرالدين (۱۳۶۹) معيارالاشعار. مصحح جليل تجليل. تهران: جامي.
7. طهماسبي، فريدون، و پگاه تلاوري (۱۳۹۰) «بررسي و تحليل تشبيهات و استعارات تاريخ جهانگشاي جويني». فنون ادبي. دورة سوم. شمارة 2: 55-72.
8. غضنفري، کلثوم (۱۳۹۳) بن‌مايه‌هاي ديني ايران باستان در شاهنامه. تهران: دانشگاه تهران.
9. لوئيس، برنارد (۱۳۷۸) زبان سياسي اسلام. ترجمة بهروز لک. قم: دفتر تبليغات اسلامي حوزة علمية قم.
10. ماوردي، ابوالحسن علي‌بن‌محمدبن‌حبيب (1383) آيين حکمراني. ترجمه و تحقيق حسين صابري. تهران: علمي و فرهنگي.
11. مروي، محمدکاظم (۱۳۷۴) عالم‌آراي نادري. تصحيح محمدامين رياحي. تهران: علمي و فرهنگي. Beyhaqi, Abolfazl (2011) Dibâye didâri. By Mohammad Jafar Yâhaghi and Mehdi Seyyedi. Tehran: Sokhan. [In Persian].
12. Chehri, Tâhereh, Gholamrezâ Sâlemiyân, Roohollâh Bahrâmi (2020) "Explanation of Jovayni's contradictory discourse based on the rejection and acceptance of the Mongols in the first volume of Jahangoshah history based on discourse-oriented signs (vocabulary, imaginary images, expressions, sentences and poems)". Historical Essays. Number 1 (series 21): 1-40. [In Persian].
13. Deylam Sâlehi, Behrooz (2005) From Political Order to Cosmic Order in Iranian Thought. Tehran: Center for the Recognition of Islam and Iran. [In Persian].
14. Ghazanfari, Kolsoum (2014) Religious Principles of Ancient Iran in Shâhnâmeh. Tehran: University of Tehran Press. [In Persian].
15. Jovayni, Atamalek Ibn Mohammad (2012) History of Jahangosha Jovayni. Edited by Mohammad Qazvini. Tehrân: Negâh. [In Persian].
16. Lewis, Bernard (1999) The Political Language of Islam, translated by Behrooz Lak. Qom: Islamic Seminary of Qom. [In Persian].
17. Marvi, Mohammad Kâzem (1995) Âlam Ârâ-ye Nâderi. Edited by Mohammad Amin Riyâhi. Tehran: Elmi-Farhangi. [In Persian].
18. Mâwardi, Abolhassan (2004) The Rule of Governance, translated and researched by Hossein Sâberi. Tehran: Elmi-Farhangi. [In Persian].
19. Sâdeghi, Maryam (2015) Persian Prose in the Sky of Politics. Tehran: Negâh-e moâser. [In Persian].
20. Tahmasbi, Fereydoon, Pegâh Talâvari (2011) "Study and analysis of similes and metaphors of History of Jahangosha Jovayni". Literary Techniques. Period 3, Number 2: 55-72. [In Persian].
21. Tousi, Nasiruddin (1990) Meyâr al ashâr, Edited by Jalil Tajlil, Tehran: Jâmi Publication. [In Persian].



XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 30، شماره 93 - ( 11-1401 ) برگشت به فهرست نسخه ها