[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 25، شماره 83 - ( مقالات منتشر شده 1396 ) ::
جلد 25 شماره 83 صفحات 43-72 برگشت به فهرست نسخه ها
نقد و بررسی احوال منسوب به اهلی ترشیزی
طاهره جعفرقلیان* 1، سیدوحید سمنانی1
1- دانشگاه پیام نور
چکیده:   (934 مشاهده)
اهلی ترشیزی یکی از شاعرانی است که تصویر او در آینه تذکره‌ها تصویری یک­آهنگ نیست. در تذکره‌های نزدیک به زمان حیاتش کوتاه و مختصر درباره زندگی و هنرش قلم زده‌اند و هرچه از زمان مرگ او دورتر می‌شویم، شرح‌‌حال او را بیشتر دچار تکرار یا قرین افسانه‌سازی می‌بینیم. ازهمین‌رو، مرور تذکره‌ها و به‌خصوص منابع نزدیک به زندگی او برای شناخت دقیق‌تر احوال او اجتناب‌ناپذیر است. در کتاب‌های متأخر نام او را محمدبن‌یوسف خوانده­اند و نفیسی و به‌تبع او حاج‌سیدداوودی معتقدند او پس از افول دولت تیموریان به تبریز رفته و به دربار سلطان یعقوب راه یافته است. ایشان همچنین او را صاحب ساقی­نامه و مترجم تحفه‌السلطان فی مناقب النعمان دانسته‌اند. اخترخان هوگلی، مدرس تبریزی، نظمی تبریزی و عمرانی چرمگی نیز مدعی شده‌اند که او اصالتاً تبریزی بوده، اما به‌دلیل اینکه در ترشیز به دنیا آمده به این شهر منسوب شده است. ازطرف دیگر، برخی از ارباب تذکره مدعی وجود شاعری به نام اهلی نوایی یا اهلی جغتایی شده‌اند. اهلی نوایی از نظر این تذکره‌نویسان با اهلی ترشیزی معاصر است. بررسی و تحلیل تمام تفاوت‌ها و انحراف‌ها در زندگی اهلی در این مجال نمی‌گنجد، با وجود این، مقاله حاضر بر آن است تا با نقد و  بررسی دقیق  احوال منسوب به شاعر در تذکره‌­ها، شرحی پالایش‌شده از احوال او به‌دست آورد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد پژوهشگران متأخر درباب زندگی‌ این شاعر از قبیل زادگاه، نام و... و همچنین کتاب‌هایی که به او منسوب شده، دچار لغزش و اشتباه شده‌اند.

واژه‌های کلیدی: اهلی ترشیزی، ‌ زندگی‌نامه، تحفه‌السلطان فی مناقب النعمان، ساقی‌نامه، ‌ اهلی نوایی
متن کامل [PDF 376 kb]   (396 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
فهرست منابع
1. آذربيگدلي، لطفعلي‌بيگ (1336) آتشكدة آذر. تصحيح حسن سادات ناصري. بخش نخست. تهران: اميركبير.
2. ابراهيم¬خان خليل، نواب علي. صحف ابراهيم. كتابخانة مركزي دانشگاه تهران. ميكروفيلم شمارة 1- 136.
3. ابوطالب¬خان تبريزي اصفهاني. خلاصة‌الافکار (خطی). کتابخانة مجلس شوراي اسلامي.
4. اختر هوگلي، محمدصادق¬خان (1392) آفتاب عالمتاب. تصحيح مرضيه بيک¬وردي. جلد اول. تهران: سفير اردهال.
5. اشپرنگر (1854) فهرست نسخه¬هاي خطي کتابخانة پادشاهان اوده. به‌سفارش دولت هند. کلکته.
6. الهی همدانی، ميرعمادالدين. تذکرة خزينه گنج الهی (خطی) کتابخانة برلين. شمارة 646.
7. انصاری کازرونی، ابوالقاسم‌بن‌ابی‌احمد (1386) سلم‌السماوات. تصحيح عبدالـله نورانی. تهران: ميراث مکتوب.
8. اوحدي، تقي‌الدين محمد (1389) عرفات‌العاشقين و عرصات‌العارفين.‌ تصحيح ذبيح‌الـله صاحبكاري. تهران: ميراث مكتوب.
9. اهلي ترشيزي (1971) ديوان مولانا کمال¬الدين اهلي ترشيزي. تصحيح شمعون اسرائيلي. هند: دانشگاه عليگره.
10. اهلي شيرازي (1369) ديوان اشعار. تصحيح حامد رباني. چاپ دوم. تهران: سنايي.
11. ايمان، رحم‌علي خان (1349) منتخب‌الطايف. تهران: تابان.
12. براون، ادوارد (1335) تاريخ ادبی ايران. جلد پنجم. تهران: ابن‌سينا.
13. بغدادي، اسماعيل (1951) هديةالعارفين (اسما المومنين و آثارالمصنفين). جلد دوم. بيروت.
14. بهاري سيستاني، ملك‌شاه حسين‌بن‌غياث‌الدين محمد. خيرالبيان. نسخة خطي كتابخانه مجلس شوراي اسلامي. شمارة 923.
15. جعفريان، رسول (1387) از يورش مغولان تا زوال تركمانان. چاپ ششم. تهران: كانون انديشة جوان.
16. حاج داوودي، سيدکمال (1377) اثرآفرينان. جلد اول. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي.
17. خاقاني، افضل¬الدين ابراهيم‌بن‌علي (1389) ديوان اشعار. تصحيح و تحشيه و تعليقات علي عبدالرسولي. تهران: سنايي.
18. خانلري(كيا)، زهرا (1366) فرهنگ ادبيات فارسي. چاپ سوم. تهران: توس.
19. خواندمير، غياث‌الدين بن‌همام‌الدين (1372) مآثر الملوک: به‌ضميمة خاتمة خلاصةالاخبار و قانون همايوني. تصحيح ميرهاشم محدث. تهران: موسسة خدمات فرهنگي رسا.
20. خوشگو، بندابن داس (1389) سفينة خوشگو. تصحيح سيدكليم اصغر. تهران: مركز اسناد مجلس شوراي اسلامي.
21. خيام‌پور، عبدالرسول (1393) فرهنگ سخنوران. چاپ دوم. تهران: طلايه.
22. درايتي، مصطفي (1389) فهرستوارة دستنوشته‌هاي ايران (دنا). جلد يازدهم. تهران: مجلس شوراي اسلامي.
23. دزفوليان، کاظم (1390 ) فهرستوارة ادبيات فارسي. تهران: طلايه.
24. رازي، ‌امين احمد (1389) تذكرة هفت اقليم. تصحيح محمد‌رضا طاهري. جلد اول. چاپ دوم. تهران: سروش.
25. زماني،‌ کريم ( 1387) شرح جامع مثنوي معنوي. جلد چهارم. چاپ شانزدهم. تهران: اطلاعات.
26. زنوزي‌تبريزي، محمدحسن‌بن‌عبدالرسول‌بن‌حسن حسيني فاني. کتابت 1216ق. نسخة خطي کتابخانة مجلس. شمارة 1303.
27. سامي (1899) قاموس الاعلام. جلد2. استانبول. مطبعه سی.
28. سام‌ميرزا صفوي (1389) تحفة سامي. تصحيح و تعليقات فاطمه انگوراني. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي.
29. سبحاني، توفيق (1386) تاريخ ادبيات ايران. تهران: انتشارات زوار.
30. سعدي، مصلح‌بن‌عبدالله (1379) کليات سعدي. بهاءالدين خرمشاهي (براساس تصحيح فروغي). چاپ دوم. تهران: دوستان.
31. شيخ مفيد (داور) (1371) تذکرة مرآت الفصاحه. تصحيح محمود طاووسي. شيراز: نويد شيراز.
32. صبا، محمدمظفر حسيني (1343) روز روشن. تصحيح و تحشية محمدحسين ركن‌زادة آدميت. تهران: كتابخانة رازي.
33. صفا، ذبيح‌الـله (1368) تاريخ ادبيات در ايران. جلد چهارم و پنجم. چاپ پنجم. تهران: فردوس.
34. طاهری شهاب، سيدمحمد (1346) ارمغان. دورة سی‌وششم، شمارة 5و6.
35. عظيم‌آبادي «عاشق»، حسينقلي‌خان (1391) نشتر عشق. تصحيح و تعليقات سيد كمال حاج‌سيدجوادي. جلد اول و چهارم. تهران: مركز پژوهشي ميراث مكتوب.
36. عليخان‌آرزو، سراج‌الدين (1383) مجمع‌النفايس. به‌كوشش زيب‌النساء علي‌خان. اسلام‌آباد: مركز تحقيقات فارسي ايران و پاكستان.
37. عليشير نوايي، ميرنظام‌الدين (1336) تذكرة مجالس‌النفايس. ‌به‌‌سعي علي‌اصغر حكمت. تهران: كتابخانة منوچهري.
38. فخرالزماني قزويني، ملاعبدالنبي (1367) تذكرة ميخانه. تصحيح احمد گلچين‌معاني. چاپ پنجم. تهران: مروي.
39. قاجارگنجه‌اي،‌ مهدي¬قلي، لب‌اللباب. نسخة خطي كتابخانة مجلس. شمارة 88051.
40. قدرت‌الـله گوپاموي (1391) نتايج‌الافكار. تصحيح يوسف‌بيگ باباپور. ‌چاپ دوم. قم: مجمع ذخاير اسلامي.
41. كاشاني، تقي‌الدين (1384) خلاصة‌الاشعار و زبدة الافکار (بخش كاشان). به‌كوشش عبدالعلي اديب برومند و محمدحسين كهنمويي. تهران: ميراث مكتوب.
42. گلچين معاني، احمد (1363) تاريخ تذكره‌هاي فارسي. چاپ دوم. تهران: كتابخانة سنايي.
43. گلچين معاني، احمد (1340) فرمان سلطان حسين‌ميرزا درباب سفر حج مولانا اهلي خراساني. نشرية فرهنگ خراسان 2 (8-9): 10-14.
44. گلچين معاني، احمد (1368) تذكرة پيمانه. تهران: سنايي.
45. مدرس، محمدعلي (1369) ريحانة‌الادب. تهران: كتابفروشي خيام.
46. مرواريد، عبداللـه، کتابخانة مجلس شوراي اسلامي. نسخة خطی. شمارة 8068.
47. بی‌نام. خرابات. نسخة خطی. كتابخانة ملي ملك، شمارة 3841.
48. ناظم تبريزي، محمد ( 1388) نظم گزيده. مقدمه و تصحيح آذرميدخت صفوي.
49. نثاري بخاري، سيدحسن خواجه نصيب الاشراف (1377) مذكر احباب. تهران: مركز.
50. نظمي تبريزي، علي ‌( 1363) تذكرة دويست سخنور. تهران: تابش.
51. نفيسي، سعيد (1344) تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان پارسي. تهران: فروغي.
52. واردي، زرين (1384) «مضامين رايج در شعر برخي از شاعران قرن نهم». مجلة علوم اجتماعي و انساني دانشگاه شيراز. 22(1): پياپي 42: 92.
53. واله داغستاني، علي¬قلي¬خان (1381) رياض‌الشعرا. تصحيح و مقدمه ابوالقاسم رادفر. جلد اول. تهران:‌ پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي.
54. هدايت، رضاقلي‌خان (1382) مجمع‌الفصحا. چاپ دوم. ‌تهران: اميركبير.
55. هدايت، محمود (1353) گلزار جاويدان. جلد اول. تهران: چاپخانة زيبا.
56. يوسف اهل، جلال‌الدين (2536) فرائد غياثي. تصحيح حشمت مؤيد. تهران: بنياد فرهنگ ايران.
57. يوسف اهل، جلال‌الدين تحفةالسلطان في مناقب النعمان. خطي.‌ کتابخانة مجلس شوراي اسلامي. شمارة ۲۸.
58. يوسف اهل، جلال‌الدين اربعين جلالي. خطي[ميکروفيلم]. دانشگاه تهران. شمارة 4199- ف.
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

A Critique of the Biographies of Ahli Torshizi. دوفصلنامه زبان و ادبيات فارسی. 2018; 25 (83) :43-72
URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-3084-fa.html

جعفرقلیان طاهره، سمنانی سیدوحید. نقد و بررسی احوال منسوب به اهلی ترشیزی. دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی. 1396; 25 (83) :43-72

URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-3084-fa.html



سال 25، شماره 83 - ( مقالات منتشر شده 1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها
دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی Half-Yearly Persian Language and Literature
Persian site map - English site map - Created in 0.16 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3855