[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 26، شماره 85 - ( 11-1397 ) ::
جلد 26 شماره 85 صفحات 33-53 برگشت به فهرست نسخه ها
بدل بلاغی و انواع آن در غزلیات حافظ
علی حیدری* 1، بهنوش رحیمی هرسینی2
1- دانشگاه لرستان ، Aheidary1348@yahoo.com
2- دانشگاه لرستان
چکیده:   (147 مشاهده)
یکی از ویژگی­های سبکی غزل حافظ تکرارِ بخشی از معنی مصراع نخست در مصراع دوم است. شناخت او از روابط بلاغی و معنایی واژگان به او این امکان را داده که بتواند، بدون گرفتارشدن در قید تکرار لفظی، معنی را تکرار کند. یکی از روش­هایی که او را در رسیدن به این هدف یاری بخشیده­، جانشین­کردن مفاهیم در دو پاره از بیت، با توجه به روابط بلاغی بین آنهاست. مفهوم جایگزین‌شده، علاوه‌­براینکه بر مفهوم نخست (مبدل‌منه) یا قسمتی از معنی آن دلالت دارد، معنی اصلی خود را نیز حفظ می­کند. این روش را اصطلاحاً "بدل بلاغی" ­نامیده‌ایم. در این پژوهش، روابط مختلفی که میان طرفین جانشینی وجود دارد، با استناد به سه مبحث سنتی معانی، بیان و بدیع در علم بلاغت دسته­بندی شده ­است. نحوه چینش بدل­های بلاغی در ابیات حافظ متنوع است. گاهی چند مفهوم را در بیت جانشین یکدیگر کرده و چندین بدل بلاغی آفریده ­است. گاهی میان دو مفهوم چندین رابطه بلاغی ایجاد کرده و بر دامنه معنی افزوده ­است و گاهی نیز یک مفهوم را جایگزین چند مرجع کرده که این ارجاعات متعدد سبب ایهام و چندمعنایی شده­ است. در ادامه، تعدد و تنوع بدل­های بلاغی در ابیات حافظ، با ذکر نمونه­هایی، دسته‌بندی و تشریح شده ­است. بسامد روابط بلاغی در طرفین جانشینی در سه حوزه علم بلاغت به این ترتیب است: معانی 3%، بیان 69% و بدیع 28%. حدود یک‌سوم از ابیات حافظ دارای بدل بلاغی است. این بسامد بالا این شگرد را به‌مثابه یکی از ویژگی­های سبکی حافظ معرفی می­کند.
 
واژه‌های کلیدی: بدل بلاغی، غزلیات حافظ، جانشینی
متن کامل [PDF 271 kb]   (76 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: ادبیات غنایی
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Rhetorical Replica (Badal Bilaqi) and Its Variants in Hafez’s Sonnets. دوفصلنامه زبان و ادبيات فارسی. 2019; 26 (85) :33-53
URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-3393-fa.html

حیدری علی، رحیمی هرسینی بهنوش. بدل بلاغی و انواع آن در غزلیات حافظ. دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی. 1397; 26 (85) :33-53

URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-3393-fa.html



سال 26، شماره 85 - ( 11-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی Half-Yearly Persian Language and Literature
Persian site map - English site map - Created in 0.15 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3855