[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 27، شماره 86 - ( 4-1398 ) ::
جلد 27 شماره 86 صفحات 215-233 برگشت به فهرست نسخه ها
تأثیر تحولات سیاسی‌ـ اجتماعی بر شکل‌گیری تصویر "آرمان‌شهر" در شعر عرفانی
علیرضا مظفری1، بهمن نزهت2، محمد احسانی2
1- دانشگاه ارومیه ، amozaffari@gmail.com
2- دانشگاه ارومیه
چکیده:   (794 مشاهده)
ازآنجاکه روح انسان تعالی­طلب است، پیوسته‌ درصدد کشف نادانسته­ها برمی‌آید؛ بنابراین، ابزارهایی را جست‌وجو می­کند تا به زندگی بهتر دست یابد و در پی ایجاد شهر آرمانی یا مدینه فاضله، ناکجاآباد، جهان مطلوب و... است.
صوفیه به‌نسبت دیگر اقشار جامعه با واقعیت­های اجتماعی و بومی خود مأنوس­تر بودند و جامعه را پر از کاستی می­دیدند و بر آن بودند که با شناخت جامعه موجود و درک کاستی‌ها و نارسایی­های آن، انسان را به جهان مطلوب رهنمون شوند.
تلقی عارفانی چون سنایی، عطار و مولوی از آرمان‌شهر، با برداشت فلاسفه و متشرعان از آن تفاوت­های بنیادین دارد. در پی این مهم، همواره اندیشمندان، شاعران و نویسندگان ویژگی­هایی را برای آرمان‌شهر برشمرده‌اند که اگرچه اشتراک‌هایی با هم دارند، در برخی مختصات متفاوت‌اند.
در این جستار سعی شده است با روش توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر بررسی مهم‌ترین آثار ادبی قرن‌های ششم و هفتم هجری، سیر تحول مفهوم آرمان‌شهر در آثار بزرگان شعر عرفانی فارسی بررسی شود تا ازیک‌سو ویژگی­های هر یک از آرمان‌شهرها مشخص شود و از جانبی دیگر، تفاوت و تمایز هر یک از آنها ـ با توجه به ویژگی­های سیاسی‌ـ اجتماعی آن دوران نمایانده شود.
 
واژه‌های کلیدی: ادبیات عرفانی، شعر عرفانی، آرمان‌شهر، تحولات سیاسی- اجتماعی
متن کامل [PDF 251 kb]   (52 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
فهرست منابع
1. ابراهيمي¬ديناني، غلامحسين (1366) شعاع انديشه و شهود در فلسفة سهروردي. تهران: حکمت.
2. اصيل، حجت‌الـله (1381) آرمان‌شهر در انديشة ايراني. چاپ دوم. تهران: ني.
3. اصيل، حجت‌الـله (1371) «تصوير گنگ‌دژ آرمان‌شهر نظامي گنجوي». کلک. شمارة 25 و 26: 47-56.
4. پورنامداريان، تقي (1364) رمز و داستان¬هاي رمزي در ادب فارسي. تهران: علمي و فرهنگي.
5. ثروت، منصور (1391) «منشأ آرمان¬گرايي نظامي». تاريخ ادبيات. شمارة 3. 68: 77-91.
6. حافظ، شمس¬الدين محمد (1381) ديوان. بر اساس نسخة قزويني و خانلري. تهران: روزگار.
7. حسيني، مريم (1385) «آرمان‌شهر زنان». پژوهش زنان. دورة چهارم. شمارة 3: 117-131.
8. حسيني، مريم (1389) «شهرخداي سنايي در حديقه‌الحقيقه». ادبيات عرفاني و اسطوره¬شناختي. شمارة 20: 45- 64.
9. خرمشاهي، بهاءالدين (1372) حافظ¬نامه. جلد اول. چاپ پنجم. تهران: علمي و فرهنگي.
10. دِ بروين، ي. (1378) حکيم اقليم عشق. ترجمة مهيار علوي‌مقدم و محمدجواد مهدوي. مشهد: بنياد پژوهش¬هاي اسلامي آستان قدس رضوي.
11. زرين¬کوب، عبدالحسين (1378) صدای بال سيمرغ. تهران: سخن.
12. سليماني، صديقه (1393) «جستاري در حوزه¬هاي آرمان‌شهرهاي نظامي گنجوي». مديريت شهري. شمارة 35: 43- 54.
13. سنايي، ابوالمجد مجدودبن‌آدم (1382) حديقه¬الحقيقه. به تصحيح مريم حسيني. تهران: نشر دانشگاهي.
14. صرفي، محمدرضا و زهرا خجسته (1386) «آرمان‌شهر مولانا». فرهنگ. شمارة 63- 64: 467- 494.
15. طغياني، اسحاق و زهرا معيني¬فرد (1387) «آرمان‌شهر زنان در خسرو و شيرين حکيم نظامي گنجه‌اي». سال ششم. شمارة 11: 113- 130.
16. عباسپور اسفدن، حسنعلي و احمد رنجبر (1393) «جلوه¬هاي آرمان‌شهر و شهريار آرماني فردوسي با جستاري در داستان سياوش». ادبيات عرفاني و اسطوره¬شناختي. سال دهم. شمارة 35: 179- 212.
17. عطار، فريدالدين محمد (1388) منطق‌الطير. مقدمه، تصحيح و تعليقات محمدرضا شفيعي‌کدکني. چاپ سوم. تهران: سخن.
18. فارابي، ابونصر (1379) انديشه¬هاي اهل مدينة فاضله. جلد اول. ترجمه و تحشية سيدجعفر سجادي. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
19. قادري، حاتم، مصطفي يونسي و عبدالرسول حسني¬فر (1390) «انديشة آرمان‌شهري در جمهوري افلاطون؛ تفاوت¬ها و تمايزها». پژوهشنامة علوم سياسي. سال هفتم. شمارة 1: 117- 135.
20. کربن، هنري (1358) ارض ملکوت و کالبد انسان در روز رستاخيز از ايران مزدايي تا ايران شيعي. ترجمة ضياءالدين دهشيري. تهران: مرکز ايراني مطالعة فرهنگ¬ها.
21. لمبتن، آن (1382) تداوم و تحول در تاريخ ميانة ايران. ترجمة يعقوب آژند. تهران: ني.
22. مدرسي، فاطمه و کبير رسولي‌مقدم (1391) «کهن‌الگوي آرمان‌شهر در منطق¬الطير عطار نيشابوري». در: مجموعه مقالات هفتمين همايش بين-المللي انجمن ترويج زبان و ادبيات فارسي. جلد نهم. دانشگاه علامه طباطبايي(ره) با همکاري انجمن ترويج زبان و ادبيات فارسي: 518- 533.
23. مبلغي، عبدالمجيد و طيبه محمدي¬کيا (1393) «نگاهي به آرمان‌شهر سينوي». حکمت سينوي (مشکوة‌النور). سال نوزدهم: 111- 130.
24. مطلبي، مسعود و محمدمهدي نادري (1388) «بررسي تطبيقي مفهوم آرمان‌شهر در انديشة سياسي اسلام، ايران و غرب». مطالعات سياسي. سال دوم. شمارة 6: 125- 146.
25. موسوي، مهرالسادات (1386) «آرمان‌شهر سعدي». رشد آموزش و پرورش زبان و ادب فارسي. شمارة 84: 8- 11.
26. موسوي بجنوردي، کاظم (1370) دايرةالمعارف اسلامي. تهران: مرکز دايرة¬المعارف اسلامي.
27. مولوي، جلال¬الدين‌محمد (1370) مثنوي معنوي. تصحيح رينولد نيکلسون. تهران: مولي.
28. نظري، نجمه (1389) «مقايسة آرمان‌شهر فردوسي و سعدي». عرفانيات در ادب فارسی (ادب و عرفان (ادبستان). سال اول. شمارة 2: 120- 130.
29. ولک، رنه و آوستن وارون (1373) نظرية ادبيات. ترجمة ضياء موحد و پرويز مهاجر. تهران: علمي و فرهنگي.
30. Consice Oxford dictionary English (2003) Oxford University Press, First Edition.
31. Longman Dictionary of American English (2004) Edinburgh Gate, Third Edition.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mozafari A, Nozhat B, Ehsani M. The Influence of Socio-Political Transformations on the Formation of the Image of “Utopia” in Mystical Poems. دوفصلنامه زبان و ادبيات فارسی. 2019; 27 (86) :215-233
URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-3575-fa.html

مظفری علیرضا، نزهت بهمن، احسانی محمد. تأثیر تحولات سیاسی‌ـ اجتماعی بر شکل‌گیری تصویر "آرمان‌شهر" در شعر عرفانی. دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی. 1398; 27 (86) :215-233

URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-3575-fa.html



سال 27، شماره 86 - ( 4-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی Half-Yearly Persian Language and Literature
Persian site map - English site map - Created in 0.09 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3977